اینجا حوالی قلعه زراس جائی که دوران کودکیم پشت سرنهاده ام دوران ابتدائیم را درهمین منطقه به پایان رسانده ام ویکی از اولین دانش آموزان این منطقه. دراینجا دوران سخت وپر مشقتی را پشت سرگذرانده ام ولی باباری تجربه وخاطره. دراینجا قدم زنان به همان دوران وخاطره هایش می اندیشم
آنجا زمانی پایگاه سران بزرگ بختیاری بوده که تنها انگشت شماری از کهن مردان درآن باقی مانده است وتعدادی جوان که بخاطر حمایت از آن مردان کهنسال محکوم به ماندگاری شده اند
جلال ! به چه می اندیشی؟ به بیوفائی دنیا وسرانجام گنگش ؟
عشق پنهان
هر بهاری نزد عاشق شکوۀگل بودوهست
روی هربرگ ازدرختی اشک بلبل بودوهست
آسمان با ناله هایش اشک ها ریزدبه خاک
زیرهرگام ازسرشکش آه سنبل بودوهســـت
عشق اگردر جان و دل داردرهی پنهان لیک
سالهائی در رهش دست چپاول بودوهســــت
بانگ بلبل کز فراغ باغ و گل بشکست و رفت
زین جدائی باغبان را در تأ مل بودوهســـــت
مطربان آنجا که عاشق را به رقــصش آورند
در جوابش همزمان آوای دوهل بودوهســــت
اسب چابک تازصحرا چون به بندش افکنند
فکر آزادی ازآن اصطــبل و آغل بودوهست
آن بدام افتاده آهوچون زهمـتایش بریــــــد
آرزویش در گریزازدام وزنگل بودوهســــت
راهیان را زین سبب پیروزعشقند در حسـاب
چونکه عاشق سالهارا در تکامل بودوهست
بیستون ازعشق شــیرین شدزکهـــکن یادگار
چونکه که را تیشه ها برسر تحمل بودوهست
گرتوخواهی راز پروانه که جان بخــشد به نور
روبخوان زان عشق پنهانی که درکل بودوهست
مرحبا عشقی که جان را سوخت وخاکسترنمود
گرچه تـن درهرقدم با بار غم پل بودوهســـت
تا به کی درعـشق ناپیدا چــنین سوزی جلال
چونکه پیش از آمدن آزارسمبل بودوهســـت
جلال اسفندیاری
اهواز:1371/4/21
نیلی سوارون کی ایا
یار هیارون کی ایا
اور بهارون کی ایا
توتوهه بارون کی ایا
بارون بوار یواش یواش
بی تو غم وغوار ایا
بهار ایا بهار ایا
پرگی گتنگ دار ایا
ترجمه:خدایا کهر سواران به همراه یارو یاور گروه مددکاران کی می آیند
(خدایا) ابربهاران همراه بانم نم باران کی می آید تادلهای غبار گرفته رابشوید
باران آهسته آهسته ببار که بدون بارش تو غم وغبار می آید
بهار می آید بهار می آید جوانه های کوچک به بلندای شاخسار درختان می آید
مسجدسلیمان : ۱۳۶۰
تصویر فوق طرح روی جلد کتاب آوای کوچ ایل به نگارش اینجانب می باشد آنرا بیابید از مطالعه آن بی بهره نمانید
دارگچلا ساوندنه
ساپشت بردا وندنه
افتو به دیندا وندنه
گرگون به شوجاوندنه
افتودرو زپشت که
وقتی برقنی یار ایا
بهار ایا بهار ایا
پرگی گلنگ دار ایا
ترجمه :
نهال کوچک درختان سایه انداخته اند
سایه اشان را به پشت سنگها انداخته اند
وآفتاب راپشت سرگذاشته اند
وبا فرارسیدن شب گرگها از فرصت استفاده کرده اند و جای خوش بنموده اند وکمین کرده اند
ای آفتاب از پشت کوه درآی
که بدنبال درخشش تو یار ویاور مظلومان می آید
بهار می آید بهار می آید
جوانه های کوچک برگ به بلندای شاخسار درختان می آید
سی کس نداشت آخر وفا
زی لیر تنگ بی صفا
اسفندیاری وید گدشت
واگل بهاری وید گدشت
همچی غواری وید گدشت
ترجمه:
دیدی جلال تخت ظلم وستم برای هیچکس وفا نکرد همانند آن کلبه تنگ وتاریکیست که اسفندیارگونه ای
درآن بدنیا آمد وازدنیا رفت و کلبه ای نماند. عجب روزگاری همانند غباری آمد وگذشت آمد وگذشت .
ایل!
کجائید سنگدلان خفته در
اعماق بی مهری
میان جمعتان گوئید:
کدامین دست بی عاطفه
بابارش سنگ،
برشیشه قلب زگل نازکتر
عاشق
زآستینش برون آمد
که عمری دلشکسته ساز
سنگین داشت
درآوای غمگینش
ورؤیای بهاری با گل وسبزه
وچشم یار
وآرمانش به دیدارها
وسالها انتظار یار دلخون از
غم بی همزبونیها
گله مند از جهان بی وفائیها
دلی عاشق به نور ماه
ومهتاب وستاره
در دل شبهای تنهائی
نگاهی در سرودبادها وموج
گندمزارهنگام بهاران
وسرودش نغمه ناکامی
وگریستن عاشق
در نگریستن خاطره
واحساس
واشک جاریش درصدف
غمهای شیرین دل معشوق
وکاشتن در دل دردانه درها
از وفاداری
کجائید خسته ی
دردآشنائیها!
که درانبوهتان عضوی ،
گرفتار غم دوری است وبس
گریان
وبغض سالیان را درنوای نای
میکارد
ومادام همدست باگریه
شیرین
وسالهای دراز در انتظار
مهوش دیرین
سر به صحرا نهد از بی
همزبانیها
خستگی را زیر چتر تک
درخت صدر سنگ خورده
در کنار راه
کوله بار بردوش بابار گران رنج و درد
وسختی دنیا
می رهد از تن
تک صدائی با تن سنگین
درمیان موج دریای تبار بختیاری
ای دریغ از درد تنهائی
خلایق!سر زسردخانه دلهاتان برون
آرید!
ببینید درمیان انجمن تار طلائی را
که برگرده ی تار و بانگ پراحساس
ومعنائی
دلی چون آسمان و پاک
لیک سرسنگین وبس غمگین
(موکه زپاکی دلوم چی آسمونه
ندونوم سیچه چونو وام سرگرونه)
عشق به دیدار بهاران داشت
سبزه وصحرا و کوچ ایل اجدادی
وهم آوای تاری در بهاری و
گل بابونه و گندم و کوه وپازن و بلبل
وکبگ چشمه ساران ، ابر وباران،
داغ یاران و سواران بود و
اما عاشق غمهای شیرین و
شب مهتاب ، کنار رود وصحرای
پر از خاطره و انبوه صدر وبید و
گندمزار
(عاشق ای موزخودت غمت چه
شیرینه..... )
کجائی روح عاشق!
تک صدای ایل!
هان خنیاگر آوای پرخاطره ی تنهائی دلها
آه بلبل نرم آوا
دلخون زهمه حرفای سرد مردم
دوران
(دلوم خینه دی زحرفا مردم...)
چشیده طعم تلخ بی وفائیها
(حالا باورایکنوم که بی وفائی...)
درمیان موج آواها
کجائی ای هزاران هزار آوا
باآواز نایت ،
هم تبار دلهای عاشق مست و
مدهوشند
بی صدایت همه ی حنجره ها انگار،
که تار ببریده و غمگین و خاموشند
کجائی غیرت آوای آبائی
هلا قربانی دردهای عمر بی وفائیها
و تنهائی
کجائی ای چراغ سهر وجادوی تبار
ایل
علاءالدین ! بهمن بیدار دل ! عاشق!
که روزت چون شب تار درغم یاری
وماندن بی حضور یار یعنی هیچ وبی
حاصل
(موکه روزوم زغمت چی شو تاره
موندنم بی تو چنه چه فایده داره)
گر بدشت جان عاشق گل روی یار
نخندد
بهاران چون خزان ماند و زندانی
(ارنخنده گل ریت به دشت جونوم
چی خزون بختومه که بی بهاره)
هنوز ازخاک نروئیده است بابونه
وکبگ کوه تاراز هم هنوز برهم نمالید
بال
وبربانگش نبالیده است
وبامداد را هنوزش برنتابید از افق
آستاره ی روزش
تا بهار وگل گندم انتظار یار دیرین
است
(گدی بی که باه بهار ایام سیچه په
نیائی...)
درسیه چادر،
فارغ از تنهائی شیرین است
بهمن ای خنیاگر تنها دل و عاشق
مهتاب درکنار رود
نوای ساز و توشمال ودهل درنغمه
هایت شد طنین افکن
واکنون همسرا و همنوائیم بارثای
داغ دوریها
هلا عشق کهن عاشق ،
هان دلباخته چون عشق قدیمیها
ای تنهاترین عاشق امروزی ،
آسمانی دل
هان اسطوره ی آوای ایل بختیاری!
صدایت را چه کس داند
نوایت را چه کس خواند
کدامین نای جادو چون تو باز خواند
کدامین کس به ژرفنائی وپاکیها
دلش را بادلت همراز خواند
کدام مادر دراین دنیا بزاید چون
توخوش بانگی!
علاء الدین ماندگارباد جاودان نامت!
بدنیا جاودان باد وطنین انداز آوایت!
گرامی باد همیشه نام نیکت زنده
باد یادت!
شعر:جلال اسفندیاری غریبوند
85/8/15
| تبليغات | X | |
دیدگاه زیبایی شناسی شاعری که میگوید بختیاری یک آئین است
جلال اسفندیاری غریبوند شاعر بختیاری می گوید (نقل به مضمون) که :
« معتقدم بختیاری تنها نام یک ایل نیست بلکه ایده ای اصیل است که آئینی پاک را در خود دارد واین آئین به نوبه خود کمالات و صفاتی را در نسلهای این قوم می پرورد. نسل جوان بختیاری باید در تکامل رشد و اعتلای این آئین پاک از خود همت نشان دهد. »
تصویر : سرزمین مقدس بختیاری. بردشیری (شیرسنگی) های یک قبرستان نه چندان قدیمی در ایذه.
هیار مرد!
ای زاده تبار
هان وارسته ز رنج کمر شکن کار و
تفتیده
به زیر آفتاب داغ صحرای درو
یادآر!
روز هیجار و
بانگ هیاری و راسته یاران را
از برای ماندگان پشت موج زرع
با داس و دروگر
در فراخوانی
تا ختم چندین روزه رنج و مرارت
پشت مات داغ تنهائی
هیاری در کار و جنگ ،
جشن و عزاداری و نیز
برداشتن باری از دوش یار
هیاری در گشتن و کاویدنی
با بانگ های های
در کوه و دشت و دامنه و
شبهای تار و سرد
تا سحرگاهان
تا یافتن گمشده ای
زهم نشین یاری
و آنگاه گاله پیروزی و شادی
در ادغام کل
با آلت تشویق و بیداری غیرت
دهل و توشمال
در میان ایل.
*سروده ی جلال اسفندیاری غریبوند شاعر بختیاری
تصویر: سرزمین مقدس بختیاری. گندمزار در پای کوه
یاغی تک سوار!
هان جوشیده در خون صداقت و
غیرت
سمبل آوای خقند
حقیقت ترانه های تو
در عصر ازدحام و
دوران ننگ آلوده نیرنگ و ریا
با اندام نجیب
در حلقه پیچ شال و پا پیچ وگیوه های سپید
در رکاب کهر و
سری سرکش و سر بلند
در قالب سیه کلاه خسروی و
شلوار دبیت و
چرمین دوال پهن و
پوشش چوقاب
با تیرگی خطوط
ز اوج ابرهای تیره شانه
تا بارش باریک انتها
در زمینه سپید
از سیاهی مطلق تا سپیدی روشن
مظهر صداقت و پاکی
یکرنگی و بیریائی در غم و شادی
چنگی به یال ماه داری ونظر به گیسوی آفتاب.
تصویر: سرزمین مقدس بختیاری. آمیزش دشت و رودخانه در نگاه کوه.
عروس یادگار!
بر صخره های ماندگار تاریخ
تا شنیدن انعکاس آوای هفترون و
دختران گمشده اش
و سایش و فرسایش
سینه سپید رودخانه دمآب
با ماهیان طلائی و عاشق سرچشمه کیارس و
برفآب زردکوه
بر گستره ریگزار سپید و کهن
بین قله های بلند.
آوای جاودانه نغمه های پر مهر و خاطره ات
هرگز نرود ز یاد.
*سروده ی جلال اسفندیاری غریبوند شاعر بختیاری
تصویر: سرزمین مقدس بختیاری . بهاران . دشت پوشیده از شقایق یا خین کموتر.
عشق اشتراک در کوچ و کوه و کاروانداری
اشتراک در الفت و یاری و غمخواری
"هیجار"ی و همیاری در غم و شادی
عشق اشتراک در نور و نان و نوا
و در شکار
و نیز
در کشتکار و آب و آسیاب و آبادی
اشتراک در جنگ و در بازی
غیرت و مردانگی
زین کهنه نسل
مانده به یادگار.
تصویر: سرزمین مقدس بختیاری. چرای گله در مراتع سردسیری
قافله سالار!
یادگار جاودان آهنگ!
در دامنه بلند زرد کوه
نقش شمایل و انعکاس شیرین نغمه ها
آمیخته با آوای دلنواز
در لوح کبود آسمان عشق و
در معجون رنجابت ،
بوی تند عرق ییلاق
عطر چویل و فداله و ریواس
کرفس و موسیر و آویشن و سبزینه دان شخم و
بسیاری دیگر زین نسل ،
درون دشت و کوه و دره ها پیچان.
*سروده ی جلال اسفندیاری غریبوند شاعر بختیاری
تصویر: سرزمین مقدس بختیاری. عبور از گردنه های کوهستانی ایلراه در کوچ
کوه یار!
سفرهای شش ماهه درد و خستگی و
عیور سوارانه از خاطرات گمشدگان
قله قلندرون و رنج
نگین فرامرز گبر سنگین سر و
یادگار دوران
قله بلند قلعه دختر عشق و
شیب تند دامنه سرای مقدسی
یادگار کوچ و
گذر از آستانه عمود قله های تاراز و
جدال با صخره و صحرا و
کوه و کمر و
رود تند و سرد
و افت و خیز چارپا و احشام
دستهای رنج بردم
و یال و بار
ناله مرغ و خروس
آمیخته با رنج ناله های دام
در زمینه آهنگ زنگوله و
بانگ کودکان خرد
بر بسته بر روی بار چارپایان
در پرتگاه بیم.
مادران تهده بر بسته به کول ،
خسته
دختران و پسران
کوله بار بر دوش
نفس ببریده در شیب ثقیل و تند
با هی هی و هیاهو
در پی گله و
بدنبال قافله.
یادآر!
*سروده ی جلال اسفندیاری غریبوند شاعر بختیاری
تصویر: سرزمین مقدس بختیاری. بهاران. دشت پوشیده از خین کموتر در لردگون
دوار! ای انبوه مدار!
ستارگانت را کس نتوانست شمرد
در بی انتها کهکشان عشق و
بی شمار آسمانهایش
تصویر: سرزمین مقدس بختیاری. تیرماه تابستان. قله کلن چین در ارتفاعات زردکوه
صیاد ، نی نواز
هان تفنگدار ایل
صدای زنگوله ها در آمیخته با آوای گله و
نی نوای روحبخش عاشقانه و
گله نواز و
انعکاس بانگ شلیک تو
بسوی شکار
بنواز!
زمزمه های تنهایی و
عشق و رنج برزیگران و
مرثیه های برادران لیله و
یاران نخجیر و
دامنه های بلند آسماری و عدیو و کی نو و
کوهرنگ و زرده و تاراز
و گردنه های شکار و نغمه های حماسی
یاران قربانی غیرت و مردانگی و
یاد جاودانه یادگاران ایل هفت و چار
و خونین سرزمین غیرت و
یاران باوفا
یادآر!
زانکه بی تقسیم نان
لقمه در دهان ننهاد و بی تضمین شادی دیگران
هرگز نگشته شاد
و از در خانه کسی برنگشت
کاسه فقر و نیاز
ناامید و دلشکسته و تهی
شعله های سرخ آتش
و شبهای تاریک و سرد
در کنار هم با گرمی دل و روشنائی دیده.
*سروده ی جلال اسفندیاری غریبوند شاعر بختیاری
مادر ماندگار!
یادآر!
سرود دلتنگی های گذر زمان و
مرثیه های داغ
دختران دم بخت و
عروسان مال و
زنان میانسال
بسته به کولشان
پشته سنگین هیزم و
در آغوششان کودک
در زمستانی سرد.
نشسته روی دار
کرکیت بر تمدار
تا نقش آفرینی های زیبائی
بر روی فرش و
گاهی کار جفت و پوست و
اندود نمک و آفتاب و دود
تا آمادگی مشک و چرمابی
با سوزن و چرمتار و دوخت
مشک دوغ و آب
آوای دلنشین
در نوازش احشام
به زیر لیف و
دوشیدن و
نغمه شیرین آهنگ مشک دوغ
در پشت هر ملار
حاصل کار ز شیر
ماست و دوغ و کره و کشک و قارا و پنیر
گشاده روی با اخلاص
دو دست بگشوده بهر عزت مهمان
ز هر یک رایگان سوغات
و باری مرد خانه
با رضای دل
با قربانی گوسفند
به پاس حرمت تازه رسی از راه
و یا دردآشنا یاران و خویشانی
به مهمانی.
*سروده ی جلال اسفندیاری غریبوند شاعر بختیاری
تصویر: سرزمین مقدس بختیاری. فرشته ای تهده بر دوش کوه را می پیماید.
خورشید نوبهار!
دریاب!
اندام دلربای فرشتگان ایل
در پوشش پیراهن نجیب و
شلوار دوار قر
تا بخشش زیبائی و استتار پا و
نازنینسرها در قالب لچک
ز گلهای منجق و الماس نما و
هاشور سکه دار
و عبور گیسوان بلند
از زیر بندهای لچک و
محصور مینای ظریف تا پشت پاشنه ها و
گلوبندی زینتی از مهره و لوپک و
سکه های عهد عتیق و نو
یادگار وارثین دور تا نزدیک
با قدوم استوار
سرو قامت و زیبا
چشمی به ستاره هایند و چشمی به انتطار
پره گردانند
به دستی پره و پشم و دگر دست
پره چرخاندن
میان چرخش و تابش
ذره ، ذره پشم با هدایت ظریف انگشتان
به تار تبدیل.
*سروده ی جلال اسفندیاری غریبوند شاعر بختیاری
